Ένας από τους κύριους τομείς για τα φυτά μας είναι η προστασία τους από διάφορα έντομα που τα προσβάλλουν. Γι’ αυτό είναι σημαντικό για κάθε καλλιεργητή να μπορεί να τα αναγνωρίζει, με σκοπό τον έλεγχο την πρόληψη και την έγκαιρη αντιμετώπιση τους πριν αυτά δημιουργήσουν μη αναστρέψιμες βλάβες στις καλλιέργειες μας. Αναγνωρίζοντας εγκαίρως τα έντομα που έχουν προσβάλει την καλλιέργεια μας είναι δυνατή ή αποτελεσματική καταπολέμηση τους. Κάθε καλλιεργητής επαγγελματίας ή μη πρέπει να έχει πάντα στη τσέπη του ένα μικροσκόπιο και κάποιες βασικές γνώσεις για την αναγνώριση τους.
Παρακάτω λοιπόν παρουσιάζουμε συνοπτικά τα κυριότερα έντομα που προσβάλλουν τα φυτά μας.
Αφίδες (μελίγκρα)
Οι αφίδες είναι έντομα διάφορων αποχρώσεων και προσβάλλουν τα φύλλα λαχανικών, καλλωπιστικών, οπωροφόρων, σιτηρών και εσπεριδοειδών. Ζουν σε μεγάλους πληθυσμούς και αποικούν στα αρχικά στάδια της προσβολής στην κάτω πλευρά των φύλλων. Ακόμα θα τις εντοπίσουμε σε νεαρούς βλαστούς αλλά και πάνω στα άνθη, ειδικά στα πιο νέα και τρυφερά. Κύριο χαρακτηριστικό τους τα μελιτώδη εκκρίματα (κολλώδη ουσία πάνω στην οποία αναπτύσσονται μύκητες).
Οι αφίδες τρέφονται με τους χυμούς των φυτών και με τα θρεπτικά τους στοιχεία και προκαλούν παραμορφώσεις(καρούλιασμα) στα φύλλα και στους βλαστούς ( μαύρα στίγματα και χλωρώσεις). Η παρουσία μυρμηγκιών πάνω σε φυτά μαρτυρά τις περισσότερες φορές την ύπαρξη της μελίγκρας. Τέλος, να σημειώσουμε ότι εκτός των άμεσων προβλημάτων που προκαλούν στα φυτά μας οι αφίδες είναι υπεύθυνες και για σοβαρές ασθένειες αφού είναι φορείς ιών.
Θρύπας
Θυσανόπτερα έντομα που προσβάλουν τα λαχανικά, καλλωπιστικά, αμπέλια και εσπεριδοειδή. Έχουν μικρό μέγεθος και μακρύ σχήμα και μυζητικού τύπου στοματικά μόρια. Οι προνύμφες αλλά και τα ενήλικα τρέφονται με τους χυμούς των φυτικών ιστών όπως νεαρούς βλαστούς, φύλλα , καρπούς, γύρη και νέκταρ. Οι τοξικές ουσίες που παράγουν προκαλούν παραμορφώσεις σε βλαστούς και στα άνθη. Τα φύλλα των φυτών αποχρωματίζονται και παρατηρούνται χλωρωτικές κηλίδες παραμορφώσεις και μαύρα στίγματα.
Τέλος, οι θρύπες είναι φορείς ιώσεων.
Αλευρώδης
Άσπρες, μικροσκοπικές πεταλούδες(2-3 χιλιοστά). Ημίπτερα έντομα που σχηματίζουν σμήνη με αρκετά μεγάλο πληθυσμό (κάθε θηλυκό γεννάει 150-500 αυγά). Έχουν μυζητικού τύπου στοματικά μόρια και προσβάλλουν καλλωπιστικά, λαχανικά, οπωροφόρα και εσπεριδοειδή.Οι προνύμφες ζουν προσκολλημένες στη κάτω πλευρά των φύλλων. Τα ενήλικα αν οι θερμοκρασίες είναι ευνοϊκές πετούν και προσβάλλουν και γειτονικά φυτά. Προτιμούν νεαρούς βλαστούς και προκαλούν σημαντικές ζημιές στις καλλιέργειες μας αφού τα προσβεβλημένα φυτά σταδιακά εξασθενούν και παρουσιάζουν καχεκτική ανάπτυξη.
Κοκκοειδή
Τα κοκκοειδή είναι έντομα μικρού μεγέθους και στρογγυλού σχήματος. Προσβάλλουν οπωροφόρα, καλλωπιστικά, εσπεριδοειδή και αμπέλια. Έχουν μυζητικού τύπου στοματικά μόρια και τα βρίσκουμε σε διάφορα μέρη του φυτού, όπως φύλλα, άνθη, βλαστούς και καρπούς. Χαρακτηριστικό τους είναι ότι κολλάνε στις διάφορες επιφάνειες που προσβάλλουν, τρέφονται με τους χυμούς των φύλλων προκαλώντας αποχρωματισμούς και μάρανση. Σε έντονες προσβολές τα φυτά παρουσιάζουν καχεκτική ανάπτυξη και η παραγωγή υποβαθμίζεται σημαντικά.
Τέλος, τα μελιτώματα που παράγουν είναι υπεύθυνα για την ανάπτυξη μυκήτων.
Τετράνυχος
Ο τετράνυχος είναι ένα μικροσκοπικό αραχνάκι που ανήκει στα ακάρεα και που πολύ δύσκολα γίνεται αντιληπτό με το μάτι. Προσβάλλει καρποφόρα, λαχανικά και καλλωπιστικά φυτά. Ο τετράνυχος έχει μυζητικού τύπου στοματικά μόρια και μ΄αυτό το τρόπο μυζεί τους χυμούς των φυτών. Αρχικά οι αποικίες εμφανίζονται στη κάτω πλευρά των φύλλων. Τα προβλήματα που προκαλεί είναι σημαντικά, όπως το κιτρίνισμα (κατά κηλίδες) και οι παραμορφώσεις. Στα φύλλα εμφανίζονται άσπρες, κίτρινες και καστανοκόκκινες κηλίδες. Ακόμα τα φύλλα συστρέφονται και σε εκτεταμένη προσβολή ξεραίνονται. Ο τετράνυχος ευνοείται από τον ζεστό και ξηρό καιρό και αν δεν ελεγχθεί η ανάπτυξή του είναι ραγδαία. Κύριο χαρακτηριστικό είναι οι αραχνοειδείς ιστοί που σχηματίζονται στα προσβεβλημένα μέρη με αποτέλεσμα τη μείωση της φωτοσυνθετικής διαδικασίας και την αναστολή της ανάπτυξης των φυτών.
Λεπιδόπτερα- πεταλούδες
Οι προνύμφες (κάμπιες) των λεπιδόπτερων προσβάλλουν τις καλλιέργειες μας και προκαλούν μεγάλα προβλήματα.
Έχουν μασητικού τύπου στοματικά μόρια και δημιουργούν τρύπες και στοές σε φύλλα, καρπούς, βλαστούς, άνθη σε λαχανικά εσπεριδοειδή, οπωροφόρα και αμπέλια.
Tuta absoluta – φυλλορύκτης ντομάτας.
Μικρό πεταλουδάκι που μεταφέρθηκε στη μεσόγειο από τη Λατινική Αμερική σχετικά πρόσφατα και αποτελεί τον κύριο εχθρό της ντομάτας. Προσβάλλει κυρίως τα φύλλα στα οποία προκαλεί εκτεταμένες ξηράνσεις. Μετά την προσβολή των φύλλων η κάμπια της tuta absoluta δημιουργεί ζημιά και στους καρπούς.
Φυλλοκνίστης :
Μικρή πεταλούδα της οποίας οι κάμπιες δημιουργούν χαρακτηριστικές στοές στο φύλλο με αποτέλεσμα την καχεκτική ανάπτυξη των φυτών μας.
Καρπόκαψα μήλοειδών:
Η μικρή πεταλούδα με μέγεθος περίπου 1cm αποτελεί έναν από τους κύριους εχθρούς της μηλιάς και δημιουργεί σοβαρά προβλήματα. Η κάμπια προσβάλλει τους νέους καρπούς εισχωρεί σ΄αυτούς, τρώει την σάρκα και τους σπόρους. Οι καρποί πέφτουν, η παραγωγή μειώνεται και η ποιότητα υποβαθμίζεται σημαντικά.
Μύγες
Οι μύγες είναι δίπτερα έντομα με μασητικού τύπου στοματικά μόρια. Δημιουργούν τρύπες και στοές σε φύλλα, καρπούς και βλαστούς. Προσβάλουν λαχανικά, καλλωπιστικά, οπωροφόρα και εσπεριδοειδή.
Λυριόμυζα:
Μικρή μύγα, προσβάλλει τα φύλλα των φυτών και δημιουργεί χαρακτηριστικές στοές, με συνέπεια να μειώνεται η φωτοσυνθετική δραστηριότητα τα φύλλα εξασθενούν με αποτέλεσμα να ξηραίνονται.
Μεσογειακή μύγα:
Είναι μικρό δίπτερο πολυφάγο έντομο και προσβάλει τους καρπούς ,εσπεριδοειδών, πυρηνόκαρπων και μηλοειδών. Μοιάζει με την οικιακή μύγα αλλά είναι μικρότερη.
Τα ενήλικα τρέφονται με καρπούς και γεννούν αυγά μέσα σ΄αυτούς. Χαρακτηριστική για την αναγνώριση τους είναι η οπή που δημιουργεί στο καρπό που προσβάλλει και η χλωρωτική κηλίδα που τη περιβάλλει.
Δάκος:
Ο δάκος είναι ο κυριότερος εχθρός της ελιάς. Είναι μικρό δίπτερο έντομο και τον αναγνωρίζουμε από τη χαρακτηριστική οπή που δημιουργεί στο καρπό κατά την είσοδο του για ωοτοκία. Η προνύμφη του δάκου τρέφεται αποκλειστικά μέσα στο καρπό της ελιάς. Τα προβλήματα που προκαλεί είναι σημαντικά, όπως καρπόπτωση, μείωση της παραγωγής αλλά και της ποιότητας.
Καταπολέμηση
Τελειώνοντας, θα αναφερθούμε με λίγα λόγια στη καταπολέμηση των βλαβερών εντόμων που μπορεί να έχουν προσβάλλει τα φυτά μας.
Καταρχήν είναι σημαντικό να εστιάζουμε στη πρόληψη και όχι στη καταστολή των διάφορων αρνητικών παραγόντων, κάτι που βέβαια είναι δύσκολο και δεν το καταφέρνουμε και πάντα.
Σε κάθε περίπτωση γνωρίζοντας τις επιπτώσεις από την μη ορθή και αλόγιστη χρήση της χημικής καταπολέμησης με φυτοφάρμακα σημειώνουμε ότι σε μεγάλο βαθμό προωθούμε την βιολογική αντιμετώπιση, τη χρήση δηλαδή ,άλλων ωφέλιμων εντόμων φυσικών εχθρών του εκάστοτε βλαβερού εντόμου που απειλεί την καλλιέργειά μας.
Θεωρούμε ότι κάθε καλλιεργητής οφείλει να σέβεται το περιβάλλον και τη φύση και να εργάζεται με γνώμονα την αειφορία της.
Καλές καλλιέργειες,
Grow it Team!