Με τον όρο θρεπτικά συστατικά εννοούμε όλα εκείνα τα στοιχεία που χρησιμοποιεί το φυτό για να αναπτυχθεί και τα απορροφά από το έδαφος. Υπάρχουν αυτά που βρίσκονται σε μεγάλες ποσότητες όπως το Άζωτο, ο φώσφορος, το κάλιο, το μαγνήσιο, το ασβέστιο και το θείο και ονομάζονται κύρια θρεπτικά συστατικά ή μακροστοιχεία. Υπάρχουν επίσης και αυτά που τα φυτά τα απορροφούν σε πολύ μικρές ποσότητες όπως βόριο, χαλκός, σίδηρος, μολυβδαίνιο, μαγγάνιο, ψευδάργυρος και χλώριο που ονομάζονται δευτερεύοντα θρεπτικά συστατικά ή ιχνοστοιχεία.
ΚΥΡΙΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ
- ΆΖΩΤΟ (N) Το άζωτο είναι από τα κυριότερα θρεπτικά συστατικά που συμβάλλουν στην καλή βλάστηση και έπειτα της καρποφορίας. Το άζωτο αποτελεί δομικό συστατικό του μορίου της χλωροφύλλης και είναι υπεύθυνο για την φωτοσύνθεση, των νουκλεϊκών οξέων, των ενζύμων και διάφορων αμινοξέων.
Το άζωτο είναι μετακινείται πολύ εύκολα μέσα στα φύλλα και αυτός είναι ο λόγος που βλέπουμε τα συμπτώματα τροφοπενίας πρώτα στα κατώτερα φυλλα. Τα οποία συμπτώματα είναι είτε κιτρινοπράσινα είτε κίτρινα φύλλα με νεκρώσεις, καχεξία και κακή ανάπτυξη του φυτού.
Η περίσσεια αζώτου στρεσσάρει τα φυτά και γίνονται ευαίσθητα στις καιρικές συνθήκες όπως στις χαμηλές θερμοκρασίες, καθυστερεί την ανθοφορία και τέλος κλειδώνει άλλα θρεπτικά συστατικά όπως κάλιο, ψευδάργυρο, σίδηρο, ασβέστιο, βόριο. - ΦΏΣΦΟΡΟΣ (P) Ο φώσφορος είναι κρίσιμο θρεπτικό συστατικό για την καλή ανάπτυξη του ριζικού συστήματος, αποτελεί δομικό στοιχείο των νουκλεϊκών οξέων και των μορίων μεταφοράς ενέργειας μέσα στα κύτταρα των φυτών. Έχει τεράστιο ρόλο σε κάποιες διαδικασίες πολύ σημαντικές που απαιτούν πολύ ενέργεια όπως η καλή ανάπτυξη του ριζικού συστήματος, ο σχηματισμός των αναπαραγωγικών οργάνων των φυτών (άνθοι και καρποί στην συνέχεια). Επειδή ο φώσφορος είναι δυσκίνητος στο έδαφος η εφαρμογή του προτείνεται να γίνεται νωρίς είτε να γίνεται εφαρμογή με λιπάσματα που περιέχουν φώσφορο με υψηλή υδατοδιαλυτότητα.
Τον κύριο λόγο στην διαθεσιμότητα του φωσφόρου παίζει το pH του εδάφους. Έτσι λοιπόν σε εδάφη με pH κάτω του 6,8 ο φώσφορος απορροφάται εύκολα από το ριζικό σύστημα, σε εδάφη με pH από 6,8 έως 7,2 δηλαδή στα ουδέτερα σχηματίζει εύκολα σύμπλοκο με αργίλιο και σίδηρο και κυριαρχεί το δισθενές ανιόν που απορροφάται δυσκολότερα και τέλος στα εδάφη με pH πάνω από 7,2 σχηματίζει πιο εύκολα σύμπλοκο με το ασβέστιο και το μαγνήσιο και κυριαρχεί το τρισθενές ανιόν του φωσφόρου το οποίο απορροφάται πολύ δύσκολα.
Η τροφοπενία φωσφόρου εκδηλώνεται πρώτα στα κατώτερα φύλλα, τα φύλλα αποκτούν ενα βυσσινί χρώμα κυρίως περιφερειακά και προκαλείται νανισμός και φυλλόπτωση, η τροφοπενία αυτή προκαλεί επίσης και φτωχό ριζικό σύστημα. - ΚΑΛΙΟ (K) Το κάλιο παίζει κρίσιμο ρόλο σαν ρυθμιστής του μεταβολισμού των φυτών. Ρυθμίζει το άνοιγμα και το κλείσιμο των στοματίων, δίνει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά στους καρπούς όπως γεύση, χρώμα και μέγεθος, μετέχει στον σχηματισμό της κυτταρίνης και αυξάνει την περιεκτικότητα πρωτεϊνης στα φυτά.
Το κάλιο είναι ευκίνητο μέσα στα φυτά και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα η τροφοπενία του να εκδηλώνονται πρώτα στα παλαιότερα φύλλα. Η τροφοπενία καλίου μπορεί να εκδηλωθεί σε αμμώδη εδάφη ή σε εδάφη με περίσσεια αζώτου, μαγνησίου ή ασβεστίου λόγο ότι ανταγωνίζεται έντονα με αυτά τα στοιχεία. Κάποια συμπτώματα της έλλειψης καλίου είναι ο κίτρινος χρωματισμός της περιφέρειας των φύλλων, οι βλαστοί είναι πολύ λεπτοί και τέλος οι καρποί είναι πολύ μικρότερου μεγέθους και πιο υδαρής από τους φυσιολογικούς. - ΘΕΊΟ (S) Το θείο είναι βασικό συστατικό των αμινοξέων και κατ επέκταση και των φυτικών πρωτεϊνών. Η τροφοπενία θείου εκδηλώνεται πρώτα στα νεότερα φύλλα , στα μεσονεύρια των φύλλων με χλώρωση, κιτρίνισμα των φύλλων και καχεξία σε όλο το φυτό.
Η έλλειψη θείου παρόλο που είναι σπάνια μπορεί να συμβεί σε αμμώδη εδάφη, όταν υπάρχει μεγάλη συγκέντρωση χλωρίου και όταν επικρατούν πολύ χαμηλές θερμοκρασίες. - ΜΑΓΝΉΣΙΟ (Mg) To μαγνήσιο έχει πολύ σημαντικό ρόλο στα φυτά γιατί αποτελεί βασικό συστατικό της χλωροφύλλης και άρα απαραίτητο θρεπτικό συστατικό για την διαδικασία της φωτοσύνθεσης, επίσης έχει σπουδαίο ρόλο στον μεταβολισμό του φωσφόρου.
Το μαγνήσιο είναι ευκίνητο στοιχείο μέσα στο φυτό έτσι τα συμπτώματα έλλειψής του παρόλο που είναι σπάνιο φαινόμενο εμφανίζονται πρώτα στα παλαιότερα φύλλα με χλώρωση ενδιάμεσα των νεύρων και έχουμε και νεκρώσεις. Επίσης στην έλλειψη μαγνησίου έχουμε μειωμένη παραγωγή σπόρων. Τέλος μπορεί να εμφανιστούν και συμπτώματα τροφοπενίας φωσφόρου.
Η τροφοπενία αυτή μπορεί να προκληθεί από το χαμηλό pH του εδάφους και από την περίσσεια μαγγανίου, καλίου και ασβεστίου. - ΑΣΒΈΣΤΙΟ (CA) Το ασβέστιο δίνει αντοχή στους καρπούς των φυτών και έχουμε βελτίωση της ποιότητας αυτών. Επίσης βελτιώνει την αντοχή των φυτών σε ασθένειες και εντομολογικούς εχθρούς καθώς και στην ζέστη. Σε ασβέστιο υψηλότερες απαιτήσεις έχουν τα οπωροφόρα και έπειτα τα λαχανικά.
Το ασβέστιο είναι δυσκίνητο στοιχείο γιαυτό τα συμπτώματα από την έλλειψή του φαίνονται πρώτα στα νεαρά φύλλα και στους καρπούς. Η έλλειψη είτε μπορεί να προκληθεί από έντονη ανομβρία ή έντονη βροχόπτωση είτε απο περίσσεια αζώτου, καλίου και μαγνησίου. Τα συμπτώματα της τροφοπενίας είναι συστροφή των φύλλων και καχεξία, νέκρωση του τελικού οφθαλμού και ξηρή σήψη.
